Erfgoedcafé op 03 april 2026: te gast op de Terra Nova

Een toch wel zeer bijzondere bestemming deze keer. De Terra Nova, een schip met een lange historie. Hierover en over de historische scheepvaart in Leiden gaat het deze keer met verschillende sprekers.
Omdat onze voorzitter verhinderd is, komen de aankondigingen nu van Peter Boot, de secretaris.

Als eerste spreker vertelt Cor Smit, historicus, over de geschiedenis van de Leidse Scheepvaart. Hij bespreekt de verschillende soorten schepen die er in Leiden gevaren hebben: zeilschepen, trekschuiten, dekschuiten voortgetrokken door sleepboten, motorschepen, enz. Gezien de hoeveelheid grachten is de scheepvaart erg belangrijk geweest. Vrijwel alle goederen worden over het water vervoerd.

Goederen voor en van fabrieken en bedrijven, vee voor de Beestenmarkt, groenten voor de markt aan de Apothekersdijk / Nieuwe Rijn, vis voor de Vismarkt. Schepen van buiten de stad moeten tol betalen om de stad in te mogen. Wat nu de Passantenhaven is, is vroeger de haven voor de toenmalige schepen geweest. Leiden is bovendien nog heel bekend geworden om zijn beurtveerdiensten.

Peter Wieberneit is woordvoerder van de Verenigde Hollandse Zeil Compagnie (VHZC). Deze instantie houdt zich bezig met de geschiedenis van de Nederlandse zeilvaart en scheepsbouw en de laatste jaren vooral met het promoten van varend erfgoed.

Hij vertelt o.a. over de “Blauwe Entree”. Dit is een model om meer historische schepen een plek in Leiden geven en dit in samenhang met historische plaatsen en gebouwen. Voorbeelden hiervan zijn: de (passanten)haven, het Ankerpark, de Willem Barentszkade, de Zijlsingel en de Meelfabriek.

Jan Lock is de schipper van de Terra Nova. Hij heeft jarenlang met het schip gevaren om goederen (droge lading) te vervoeren, ook over de Rijn en de Ruhr. Later stopt hij met het varen met vracht. In 1997 wordt het schip “Varend Monument”.

In 2004 draagt Jan Lock de Terra Nova over aan de Landelijke Vereniging tot Behoud van het Historisch Bedrijfsvaartuig (LVBHB). Jan blijft de schipper en wordt ondersteund door vrijwilligers van de Stichting Terra Nova.

Voor de Zeepkist hebben zich twee mensen aangemeld.

Allereerst Marion van Dongen. Zij doet een oproep om informatie en foto’s over de wijk Cronestein. Wellicht zijn er bezoekers die iemand daar kennen om haar verder te helpen met haar boek.

Petra Hoogeveen kondigt de Landelijke Bunkerdag op 30 mei aan. Op die dag zijn er ruim 100 bunkers te bezoeken, waaronder ook de Leidse bunker aan de Morsweg. Voor verdere informatie zie de website https://bunkerdag.nl/nl/homepage/ en op onze website onder “Spotlights”.
Als laatste komt Peter Wieberneit nog even aan het woord. Hij wijst erop dat de Terra Nova geen gewone diesel gebruikt, maar Blauwe Diesel, ook wel HVO100 genoemd. Deze diesel wordt niet van aardolie gemaakt, maar uit grondstoffen zoals gebruikte frituurolie, dierlijke vetten en reststromen uit de industrie. De Blauwe Diesel is schoner en stoot minder CO², stikstof en fijnstof uit. Daarmee wil de Terra Nova een bijdrage leveren aan een schoner milieu.

Na dit officiële programma is het natuurlijk weer tijd voor de borrel. Ook deze keer erg gezellig met de sprekers van vandaag en met iedereen die iets met de Terra Nova te maken heeft, waaronder de vrijwilligers die mede dit Erfgoedcafé tot een succes hebben gemaakt. Onze dank gaat nogmaals uit naar Hilda Wieberneit ((VHZC) voor de prima samenwerking bij het organiseren van dit Erfgoedcafé.